Showing posts with label زانست. Show all posts
Showing posts with label زانست. Show all posts

Nov 16, 2009

چاوێلكه‌یه‌ك رۆڵی وه‌رگێڕ ده‌بینێت





شڤان گۆران ... له‌ نوێترین داهێنان له‌ بواری ته‌كنه‌لۆژیادا كۆمپانیایه‌كی ژاپۆنی چاوێلكه‌یه‌كی دروست كردووه‌ كه‌ له‌هه‌مان كات رۆڵی وه‌رگێڕیش ده‌بینێت .

كۆمپانیای " ئێن . ئه‌ى . سی " ی بواری ته‌كنه‌لۆژیا له‌ ژاپۆن ئامێرێكی كۆمپیوته‌ری زۆر هه‌ستیاری له‌ چوارچێوه‌ى چاوێلكه‌یه‌كى بچووكدا چه‌سپاندووه‌ یه‌كه‌یه‌كی نیشاندانیشی پێ به‌ستووه‌ته‌وه‌ كه‌ ئه‌مه‌ش رێگه‌ خۆش ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ى دووكه‌س هه‌رچه‌ند زمانی یه‌كتریش نه‌زانن بتوانن به‌شێوه‌یه‌كى ئاسایی قسه‌ له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا بكه‌ن .

به‌ داگرتنی ته‌نها دوگمه‌یه‌كی بچووك ئه‌م چاوێلكه‌یه‌ ئاخاوتنه‌كان تۆمار ده‌كات و بۆ سێرڤه‌ره‌كه‌ ده‌ینێرێت له‌وێش شیده‌كاته‌وه‌ و وه‌ری ده‌گێڕێ ، دواى ئه‌وه‌ش سێرڤه‌ره‌كه‌ ئاخاوتنه‌كه‌ به‌شێوه‌ى نووسین ده‌نێرێته‌ یه‌كه‌ى نیشاندان و ئه‌و كاته‌ به‌كارهێنه‌ر ده‌توانێت به‌ ئاسانی له‌ چاوێلكه‌كه‌وه‌ به‌و زمانه‌ى كه‌ خۆى ده‌یه‌وێ بیخوێنێته‌وه‌ .

ئه‌م داهێنانه‌ نوێییه‌ هێشتا له‌ قۆناغی گه‌شه‌پێدانه‌ و جارێ هیچ ناوێكیشی لێ نه‌نراوه‌ و له‌وانه‌یه‌ نرخه‌كه‌ی هه‌رزان نه‌بێت ، چونكه‌ نرخی ئێستای بریتییه‌ له‌ 83 هه‌زار دۆلار به‌لام له‌گه‌ڵ تێپه‌ڕ بوونی كات هه‌رزانتر ده‌بێت .

كۆمپانیاكه‌ ده‌لێت كه‌ ئه‌گه‌ر هه‌موو شتێك به‌ ئاسایی به‌رێوه‌بچێت ئه‌وا ئه‌و گه‌شتیاره‌ى سه‌ردانی ولاتێك بكات ده‌توانێت به‌ بڕاوبه‌خۆبوونه‌وه‌ به‌ خه‌ڵكی بلێت " ئه‌و شتانه‌ى ده‌یڵێیت ده‌توانم بیانخوێنمه‌وه‌ ".



Nov 6, 2009

بێبه‌شكردنى منداڵان له‌یاری تووشی نه‌خۆشییه‌كانی مێشكیان ده‌كات







شڤان گۆران ... توێژه‌ران جه‌ختیان كرده‌وه‌ كه‌ بێبه‌شبوونی منداڵان له‌ یارییه‌كان بۆ ماوه‌یه‌كى دریًژ جۆرێك له‌ خه‌مۆكی و نه‌خۆشییه‌كانی مێشكیشیان بۆ دروست ده‌كات ، و ئاماژه‌یان به‌وه‌دا كه‌ پێویسته‌ مندالان له‌ سالانی یه‌كه‌میانه‌وه‌ فێری نه‌رمونیانی بكرێن و باشترین رێگاش بۆ ئه‌مه‌ به‌هۆى یاریكردنه‌وه‌ ده‌بێت .

پزیشكی ده‌روونناسی ئۆسترالی مایكل كار جێرج ئاماژه‌ی به‌وه‌كرد كه‌ یاریكردن نه‌ك ته‌نها په‌ره‌ به‌ به‌هره‌ كۆمه‌لایه‌تییه‌كانی ده‌دات به‌لكو ئه‌و مندالانه‌ى له‌ زووه‌وه‌ به‌رنامه‌یه‌كى ئاراسته‌كراوى یاریكردنیان بۆ ئاماده‌ ده‌كرێت ئاستی زیره‌كییان له‌ ته‌مه‌نی پێنج ساڵیدا به‌رزتر ده‌بێت له‌و هاوته‌مه‌نانه‌ى كه‌ هیچ به‌رنامه‌یه‌كى یاریكردنیان پێنه‌دراوه‌



Oct 20, 2009

فێربوونى خوێنده‌وارى له‌ گه‌وره‌ییشدا بۆ مێشك به‌سووده‌



شڤان گۆران ،، توێژینه‌وه‌یه‌ك كه‌ له‌سه‌ر چه‌ند جه‌نگاوه‌رێكی كۆلۆمبی ئه‌نجامدرابوو له‌وانه‌ى له‌ ته‌مه‌نێكی دره‌نگه‌وه‌ فێری خوێندنه‌وه‌ ببون ، ده‌ریخست كه‌ خوێندنه‌وارى په‌یوه‌ندیی نێوان شوێنه‌ جیاجیاكانی مێشك باشتر ده‌كات .
كاسی برایس یه‌كێك له‌ ئه‌نجامده‌رانى توێژینه‌وه‌كه‌ ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ تاوه‌كو ئێستا ئه‌سته‌مه‌ بتوانین ئه‌و گۆڕانكارییه‌ باشانه‌ى به‌هۆى خوێندنه‌وه‌ له‌ مێشكمان رووده‌ده‌ن لێك جیا بكه‌ینه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و گۆڕانكارییانه‌ى به‌هۆیه‌كانى تره‌وه‌ رووده‌ده‌ن . ئه‌وه‌شی گه‌ڕانده‌وه‌ بۆ بوونی چه‌ند توخمێك كه‌ ده‌بنه‌ هۆى دروستبوونی كێشه‌ ، چونكه‌ منداڵان هاوكات له‌گه‌ڵ خوێندنه‌وه‌دا كۆمه‌ڵێكی جۆراوجۆر له‌ زانیاری و كارامه‌یی نوێ وه‌رده‌گرن .
توێژه‌ران به‌ سه‌رپه‌رشتی " مانوێل كاریراس " له‌ ناوه‌ندی (باسكی) بۆ زانیاری و مێشك و زمان ، له‌ " دونوستیا / سان سیبیستیان" له‌ ئیسپانیا به‌راوردێكیان ئه‌نجام دا له‌نێوان هێلكاری مێشك بۆ بیست و دوو جه‌نگاوه‌ كه‌ فێری خوێندنه‌وه‌ ببوون ، له‌گه‌ڵ بیست و دووی دیكه‌ كه‌ به‌ نه‌خوێنده‌واری مابوونه‌وه‌ . له‌م به‌راورده‌ تێبینییان كرد كه‌ چڕی ماده‌ی ڕه‌نگ بۆرى نیوه‌ى چه‌پی مێشك ئاستێكی به‌رزی هه‌بوو له‌و كه‌سانه‌ى فێری خوێندنه‌وه‌ ببون .
ئه‌م ناوچانه‌ى مێشكیش پێشتر به‌و شێوه‌یه‌ ئه‌ركه‌كانیان دیاریكرابون كه‌ بریتین له‌شوێنی ناسینه‌وه‌ى شێوه‌ى پیته‌كان و وه‌رگێرانی بۆ ده‌نگ و ئاخاوتن . به‌پێی به‌یاننامه‌یه‌كى كۆمه‌ڵه‌ى " ولیكه‌م تراست " ی ئینگلیزی ، خوێندنه‌وه‌ بووه‌ته‌ هۆى باش كردنى په‌یوه‌ندییه‌كانى مێشك و " ماده‌ى سپی " كه‌ به‌رپرسه‌ له‌ گواستنه‌وه‌ زانیارییه‌كان له‌گه‌ڵ شوێنه‌ جیاجیاكانی شیكردنه‌وه‌ى زانیاری .

Oct 15, 2009

تووڕه‌بوونی ئافره‌تی دووگیان كاریگه‌رى له‌سه‌ر دڵی كۆرپه‌كه‌ى ده‌بێت




شڤان گۆران .. چه‌ند توێژه‌رێكی به‌ریتانی رایانگه‌یاند كه‌ تووڕه‌بوونی ئافره‌تانی دووگیان له‌وانه‌یه‌ كاربكاته‌ سه‌ر گه‌شه‌ى دڵی كۆرپه‌كانیان .

توێژه‌ران ئاماژه‌یان كرد كه‌ ئه‌و هه‌ڵسوكه‌وته‌ تووڕه‌ ئامێزانه‌ى له‌ ئافره‌تی دووگیانه‌وه‌ رووده‌ده‌ن وه‌كو به‌هێز داخستنى ده‌رگا یان هاوار كردن یانیش هاوێشتنى شتومه‌ك ته‌نانه‌ت زۆر خواردنیش ، كاریگه‌ریی خراپ ده‌خه‌نه‌ سه‌ر گه‌شه‌كردنى دڵی كۆرپه‌ له‌سكی دایكییه‌وه‌ .و به‌و پێیه‌ش ئه‌و ئافره‌تانه‌ى له‌ماوه‌ى دووگیانیدا توڕه‌ ده‌بن كۆرپه‌كانیان رووبه‌ڕووى مه‌ترسی كێشه‌كانى دلً ده‌كه‌نه‌وه‌ .

هه‌روه‌ها توێژه‌ران روونیان كرده‌وه‌ كه‌ گۆڕانگاری له‌ هۆرمۆنه‌كانی له‌شی ئافره‌تی دووگیان ده‌بێته‌ هۆى دروستبوونى هه‌ڵسوكه‌وتى توندوتیژانه‌ كه‌ له‌وانه‌یه‌ له‌رێگه‌ى وێلاشه‌وه‌ بۆ كۆرپه‌كه‌ بگوازرێته‌وه‌ و كار بكاته‌ سه‌ر چۆنییه‌تى گه‌شه‌كردنى خانه‌كانی .

شایانی باسه‌ به‌رزبوونه‌وه‌ى ئاستى توڕه‌یی له‌ماوه‌ى دووگیانیدا كارێكی مه‌ترسیداره‌ بۆ دایك و مندالان ، به‌تایبه‌تى ئه‌گه‌ر ئه‌م حاڵه‌ته‌ به‌شێوه‌یه‌كى به‌رده‌وام بێت .

Oct 5, 2009

سێ زاناى ئه‌مه‌ریكی خه‌ڵاتی نۆبلی پزیشكی وه‌رده‌گرن


شڤان گۆران .. هه‌ر سێ زاناو توێژه‌رى ئه‌مه‌ریكی ( ئه‌لیزابیت بلاكبێرن ، كارول گریده‌ر ، جاك شوستاك ) وه‌كو رێزگرتنێك بۆ كار و توێژینه‌وه‌كانیان له‌باره‌ى ئه‌نزیمی ئه‌لتیلومیریز خه‌لاتى نۆبل له‌بوارى پزیشكی بۆ ساڵی 2009 له‌لایه‌ن لیژنه‌ی نۆبله‌وه‌ وه‌رده‌گرن .

وه‌ك لیژنه‌كه‌ له‌ به‌یاننامه‌كه‌یدا ئاماژه‌ی پێكرد ئه‌لتیلۆمیریز ئه‌نزیمێكه‌ ئه‌و كرۆمۆسۆمانه‌ ده‌پارێزێت كه‌ پێكهاته‌ى بۆماوه‌یی پیربوون له‌خۆى ده‌گرێت و هه‌ر ئه‌م ئه‌نزیمه‌شه‌ به‌ كلیلی پاراستنی قۆناغی گه‌نجێتی داده‌نرێت له‌ مرۆڤدا .

بڕیاره‌ به‌دواى خه‌لاتی نۆبل له‌ بوارى پزیشكیشدا له‌ رۆژانی دابێ خه‌لاته‌كانى فیزیا و كیمیا و ئاداب و ئاشتی و پاشان ئابووری دابه‌ش بكرێن و دواتر له‌ 12 ی تشرینی یه‌كه‌م كۆتایی به‌ وه‌رزی ئه‌م خه‌لاته‌ بهێنرێت .

شایانى باسه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ر خه‌لاتێكی نۆبل له‌هه‌ر یه‌كێك له‌م بوارانه‌ بڕى ( 980 ) یۆرۆ به‌ وه‌رگرانى خه‌لاته‌كه‌ ده‌ردێت و هه‌موو ساڵێكیش خه‌لاته‌كان له‌ 10 كانوونى یه‌كه‌م له‌ ستۆكۆلم پێشكه‌ش ده‌كرێ ، ته‌نها خه‌لاتى ئاشتی نه‌بێت كه‌ له‌ ئۆسلۆدا دابه‌ش ده‌كرێت .

Oct 4, 2009

ئایا ڕه‌چه‌له‌كی مرۆڤ مه‌یموونه‌، یان به‌پێچه‌وانه‌وه‌



شڤان گۆران
،،
چه‌ند زانایه‌كی ئه‌مه‌ریكی به‌لگه‌یه‌كى نوێیان خسته‌ ڕوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى كه‌ بیردۆزی داروین له‌باره‌ى په‌ره‌سه‌ندنه‌وه‌ هه‌ڵه‌ بووه‌ .

تیمێكی جیهانی له‌ زانایانى ڕه‌چه‌له‌كی نه‌ژادی مرۆڤ له‌ هه‌ردوو زانكۆى كین ستیت و كالیفۆرنیا ئاشكرایان كرد كه‌ كۆنترین شوێنه‌وارى مرۆڤ له‌سه‌ر رووى زه‌مین دۆزراوه‌ته‌وه‌ كه‌ بریتییه‌ له‌ ئێسكه‌ په‌یكه‌رێكی ئه‌سیوبی و ته‌مه‌نی ده‌گاته‌ چوار ملیۆن و چوار سه‌د هه‌زار ساڵ و ناوی ئه‌م مرۆڤ به‌راییه‌( ئه‌ردى ) یه‌.

تیمی توێژینه‌وه‌كه‌ رایانگه‌یاند كه‌ دۆزینه‌وه‌ى " ئه‌ردی " ده‌یسه‌لمێنێ كه‌ مرۆڤ له‌ نه‌وه‌كانی شێوه‌ى مه‌یموونی شه‌مپازییه‌وه‌ په‌ره‌یان نه‌سه‌ندووه‌ ، به‌مه‌ش هه‌موو ئه‌و بۆچوونه‌ كۆنانه‌ به‌هه‌ڵه‌دا ده‌به‌نه‌وه‌ كه‌ ده‌لێن مرۆڤ به‌ ڕه‌چه‌ڵه‌ك له‌ مه‌یموونه‌وه‌ په‌ره‌ى سه‌ندووه‌ .

توێژه‌ران له‌ راپۆرته‌كه‌یان له‌ گۆڤارى " ساینس " ده‌ریانخستووه‌ كه‌ " ئه‌ردی " یه‌كێكه‌ له‌ پێشینه‌كانى مرۆڤ و ئه‌و زنجیرانه‌ى له‌مه‌وه‌ هاتوونه‌ته‌ خوار مه‌یموونی شه‌مپازی و هیچ جۆره‌ مه‌یموونێكی دیكه‌ نه‌بوونه‌ .

هه‌روه‌ها زانایان دووپاتی ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ ئه‌ردی له‌وانه‌یه‌ كۆنترین پێشینه‌ى مرۆڤ بێت چونكه‌ یه‌ك ملیۆن ساڵ كۆنتره‌ له‌ " لوسی " كه‌ یه‌كێك بووه‌ له‌ گرنگترین ره‌چه‌له‌كه‌كانى مرۆڤ پێش دۆزینه‌وه‌ى ئه‌م ئێسكه‌ په‌یكه‌ره‌ .

زاناى ئه‌مه‌ریكی له‌ زانكۆى كێنت كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ پسپۆره‌كانی بوارى نه‌ژادى مرۆڤ ، روونی كرده‌وه‌ كه‌ توێژینه‌وه‌یه‌كى ئه‌نجام داوه‌ له‌سه‌ر مرۆڤی به‌رایی كه‌ به‌ناوى Ardipithecus ramidus كه‌ ئه‌م مرۆڤه‌ پێش 4.4 ملیۆن ساڵ له‌ ئه‌سیوبیا ناسراوه‌ ، و ده‌ریخست كه‌ " خه‌ڵك زۆرجار پێیان وایه‌ مرۆڤ له‌ مه‌یموونه‌وه‌ په‌ره‌یان سه‌ندووه‌ ، به‌لام ئه‌مه‌ راست نییه‌ " .

هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی به‌وه‌كرد كه‌ بیرۆكه‌كه‌ وا بلاوبووه‌ته‌وه‌ مرۆڤ وێنه‌یه‌كى په‌ره‌سه‌ندووه‌ له‌ شه‌مپانزی ، به‌لام لێكۆلینه‌وه‌ له‌ مرۆڤی به‌رایی واى كردووه‌ دڵنیا بین كه‌ مرۆڤ ناتوانرێت له‌ شامپانزی یان گۆریلاوه‌ په‌ره‌ بسه‌نێت .

له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ پرۆفیسۆر ( سی ئۆوین لوفجۆی ) پسپۆر له‌ نه‌ژادی مرۆڤ له‌ زانكۆی كێنت بۆچوونی وابووه‌ كه‌ له‌وانه‌یه‌ مه‌یموون له‌ مرۆڤه‌وه‌ هاتبێت نه‌ك به‌پێچه‌وانه‌وه‌ .